Tại sao mình là feminist?

“Activism can easily be incorporated into our daily lives – from the conversations, we have with friends to where to decide to shop. Activism is individual, but is also collective.” – Seely

Nhân dịp mồng 8/3 đã qua, mình chúc tất cả các bạn, bất kể bản dạng giới của các bạn là nam, nữ, chuyển giới… có những ngày kế tiếp vui vẻ và hạnh phúc nhé. 

Giờ khi mình đánh những con chữ này, cũng đã là cuối ngày mồng 8/3, đột nhiên mình muốn chia sẻ với các bạn đôi dòng suy nghĩ về việc tại sao mình xem bản thân là một feminist. Mình hiểu dường như trong suy nghĩ nhiều người, feminism là một trạng thái, phong trào mang tính cực đoan và không cần thiết trong giai đoạn hiện nay, rằng chúng ta đúng là vẫn đang theo đuổi sự bình đẳng cho con người, nhưng việc gọi bản thân là một feminist dường như không phải là điều mà nhiều người muốn làm bởi vì nó có một số “tiếng xấu” đi kèm. 

Bản thân mình lại nghĩ khác, và sẵn sàng bảo rằng mình là feminist, vẫn theo đuổi feminism và lên tiếng cho feminism những lúc cần thiết. Mình vẫn đau đáu những dự án mang tính ủng hộ và tiếp thêm niềm tin cho những phái nữ. Bởi vì mình tin rằng vẫn còn rất nhiều điều mà chúng ta có thể làm để bảo vệ, giúp đỡ, và lên tiếng vì quyền lợi (và cả trách nhiệm) cho những người phụ nữ của chúng ta. Nhìn nhỏ là vậy, nhưng nhìn lớn hơn, feminism mang trong mình nhiều giá trị mà mình cảm thấy hoà hợp với niềm tin cá nhân của mình, và đó cũng là lý do mà mình vẫn tự hào gọi bản thân là một feminist. Cụ thể hơn, có khoảng 5 lý do bản thân mình cho rằng mình là một người theo đuổi feminism – hay còn gọi là feminist.

  1. Mình tìm thấy giá trị ở định nghĩa của feminism 

“Simply put, feminism is a movement to end sexism, sexist exploitation, and oppression” (Bell Hook, 2000). 

“Nói một cách đơn giản, phong trào nữ quyền là phong trào hướng tới việc kết thúc bất bình đẳng giới, khai thác bất bình đẳng giới, và sự đàn áp.”

Mình thích sự định nghĩa về feminism này của Bell Hook được giới thiệu Feminist Theory: From Margin to Center. Đối với mình, định nghĩa này không ám chỉ đàn ông là đối kẻ thù của phong trào nữ quyền, mà những chính sách đàn áp, hành vi phân biệt đối xử dựa trên giới tính. Theo định nghĩa này, bất cứ hành vi phân biệt giới tính nào cũng là điều chúng ta cần giải quyết và loại bỏ, dù nạn nhân của hành vi phân biệt đó là nữ, nam hay bất cứ định dạng giới tính nào khác. 

Thông thường mọi người thường nghĩ rằng phong trào nữ quyền chỉ tìm kiếm sự bình đẳng cho phái nữ, và một phần rất lớn cá nhân cho rằng feminism là chống lại đàn ông (anti-man). Sự hiểu lầm sai lệch này xuất phát từ nhiều lý do, một trong số đó là những hình ảnh được thể hiện thông qua mạng xã hội mang tính thứ cấp và không toàn cảnh, khi nó chỉ nhằm thể hiện một số khía cạnh của feminism mà không thể hiện những khía cạnh khác. Feminism mà chúng ta nhìn thấy thường ngày được thể hiện bởi những người phụ nữ cố gắng tìm kiếm bình đẳng giới tính như tiền lương ngang bằng với đàn ông, hoặc để đàn ông làm việc nhà cửa. Chúng ta thường nhìn thấy trên media hình ảnh những người phụ nữ thành đạt, có tiếng nói, có của cải, hoặc hình ảnh những người phụ nữ hippie, đồng tính nữ, vvv… mới theo đuổi phong trào nữ quyền.  Theo bản thân mình, đây là những hình ảnh chưa đủ độ chính xác và toàn diện, cũng như khiến chúng ta (những con người “bình thường” vô hình chung tự bước ra khỏi hoạt động loại bỏ phân biệt giới của mình. 

Mình muốn nói rằng, bởi vì mình mong muốn được theo đuổi những hoạt động loại bỏ sự bất bình đẳng giới, mang lại quyền lợi và trách nhiệm mang tính bình đẳng cho cả hai giới, nên một lẽ tự nhiên mình xem feminist là một trong  những định dạng của bản thân mình. 

2. Mình theo đuổi phong trào nữ quyền, nhưng tập trung vào việc bảo vệ và giúp đỡ phái nữ, bởi sự thật vẫn đang có rất nhiều người phụ nữ phải chịu đựng quá nhiều bất công 

Như một số bạn đã biết (hoặc có thể chưa :P), mình làm ở Beautiful Mind Vietnam. Trong suốt quá trình, mình đã đọc được vô số thư các bạn gởi về, cũng như những bài chia sẻ của các bạn trong Serene Land, kể về các bạn ấy đã bị lạm dụng (cảm xúc, thể xác), và bị bạo hành như nào. Tồi tệ hơn nữa là có nhiều bạn bị chính những người thân trong gia đình, những người quen biết bạo hành, mà các bạn không biết phải cầu cứu đến ai mà chỉ có thể viết thư gởi đến nhóm bọn mình. Có phải ngẫu nhiên mà 98% các nạn nhân là phái nữ không? Không hề! Điều này thể hiện rằng còn quá nhiều bạn nữ vẫn đang phải chịu đựng bạo hành, quấy rối, mà không thể phản kháng hoặc lên tiếng bảo vệ chính mình. Và điều mà chúng ta cần phải làm là chấm dứt những hành vi bạo hành đó bằng giáo dục, bằng vận động, bằng hành động và tiếng nói. Tất cả những điều này chính là những gì mà feminism thực hiện xuyên suốt lịch sự để mang lại bình đẳng cho con người.

3. Đổ tội cho nạn nhân (victim-blaming) vẫn chưa biến mất 

“Nếu bạn đã không muốn những bức hình của mình bị đánh cắp, bạn đã không nên chụp chúng.”

“Cô ấy đã nghĩ gì khi ra đường ăn mặc như thế?”

“Cô ấy đã có thể bỏ đi nhưng lại không làm thế, đó là lỗi của cô ấy khi bị bầm mắt.”

“Ý tôi là, thực sự mà nói, cô ấy đã như đang muốn nó khi để mình bị say như thế.”

“Không có lửa làm sao có khói”, chúng ta vẫn thường cho rằng nạn nhân là “lửa”, châm ngòi cho “khói” xảy ra với họ. Việc đó được gọi là đổ lỗi cho nạn nhân (victim-blaming). Tư tưởng đổ lỗi nạn nhân cho rằng bằng một số hành vi cụ thể nào đó, nạn nhân đã âm thầm mong muốn tội ác xảy ra với mình.”

 -Trích từ bài viết “Không có lửa làm sao có khói?” hay hệ quả của victim-blaming (đổ lỗi cho nạn nhân)” của nhóm Beautiful Mind Vietnam. Mình không thể nào viết về hiện tượng victim-blaming hay hơn là bài viết này được, các bạn có thể đọc tham khảo nhé. Nhưng điều mình muốn nói rằng, bởi vì victim-blaming vẫn còn tồn tại, thì feminism vẫn còn tiếp tục đấu tranh để loại bỏ nó. Điều này không chỉ áp dụng cho phái nữ, nhưng thật sự trong đa số trường hợp, phái nữ sẽ bị đổ lỗi khi điều không mong muốn xảy ra. Và nó sai. Sai về mặt luận lý lẫn cả đạo đức, các bạn ạ. 

4. Vì thành kiến giới tính  (sexist) vẫn đang tồn tại trong những câu chuyện rất nhỏ thường ngày 

Nếu chúng ta để ý, chúng ta vẫn có thể thấy được sexist tồn tại khắp mọi nơi, có khi rất rõ ràng, có khi lại vô cùng mơ hồ. Chính những người thực hiện hành vi (lẫn lời nói) mang tính sexist cũng không hề nhận ra là họ đang làm điều đó. Những câu nói đơn giản như “con gái con lứa gì mà,” “con trai con đồ gì mà,” “làm gái phải thế này, làm trai phải thế này,” đến những kỳ vọng mà chúng ta dành cho một người dựa trên giới tính của họ đều thể hiện chúng ta đã giữ trong mình những suy nghĩ có tính thành kiến giới tính. Và tuỳ thuộc và mức độ và hoàn cảnh mà mỗi các nhân có thể chịu nhiều ảnh hưởng từ nó, hoặc không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, chúng mình phải thật sư nhận thức rõ rằng những gì chúng ta suy nghĩ, nói, và hành động có thể gây ra tác động như thế nào đối với người khác (và cả lòng tự trọng của họ). 

5. Mình muốn góp phần mang đến cách nhìn tích cực về feminism và feminist 

Giống như cách mình muốn mang đến cái nhìn tích cực về veganism và vegan, mình muốn mọi người loại bỏ suy nghĩ feminist là những người căm thù đàn ông và cố gắng “cào bằng” mọi thứ. Bình đẳng khác với cào bằng. Bình đẳng là mang lại cơ hội cho tất cả mọi người, dựa trên khả năng thực sự của cá nhân chứ không phải dựa trên định kiến và thiết lập xã hội nào. Bình đẳng cũng có nghĩa là mỗi người đều có quyền lợi và bổn phận cá nhân, và chúng ta sẽ được đảm bảo sở hữu những quyền lợi đó cũng như được cổ vũ để hoàn thành tốt bổn phận của mình.  

Phong trào nữ quyền không phải là việc các bạn nữ bảo các bạn nam làm việc này việc kia giùm, mà là sự chia sẻ phù hợp với khả năng của bản thân. Phong trào nữ quyền không phải là đòi hỏi lương thưởng bằng nhau giữa nam và nữ mà là sự công bằng trong chi trả tương xứng với năng lực của mỗi cá nhân. Phong trào nữ quyền không phải dìm phái nam xuống để nâng phái nữ lên, mà là tất cả mọi người tôn trọng và ủng hộ lẫn nhau. Hoặc nếu không thể tôn trọng và ủng hộ, thì ít nhất chúng ta đừng làm điều gì ảnh hưởng đến người khác. Ngoài ra, chúng ta cần phân biệt feminism và feminazi. Feminazi là những người phụ nữ đấu tranh cho phụ nữ một cách cực đoan và mù quáng. Trong khi đó, feminism đấu tranh cho cả nam lẫn nữ. Chính feminazi đã góp phần tạo ra hình ảnh sai lệch về femism trong con mắt đại chúng. 

Kết lại, feminist không phải là một cái nhãn để mình bưng đi khắp nơi bảo rằng, “tôi là feminist, nên tôi làm cái này cái kia,” mà nó là một định dạng cá nhân của mình, để khi mình cất tiếng tiếng bảo vệ điều mà mình tin tưởng và gặp phải câu hỏi của người khác rằng “Bạn là feminist ư?” thì mình sẽ trả lời “Đúng vậy.” Mình mong rằng qua bài viết này, mọi người sẽ có cái nhìn khác hơn về feminism và những người theo đuổi nó. Cũng như hiểu được tại sao đến tận lúc này, chúng ta vẫn cần hành động để loại bỏ định kiến giới và bất bình đẳng giới trong xã hội và đời sống của chúng ta.

Keep hygge

Hoại Băng 

Tham khảo: Feminism for Everybody (Bell Hook, 2000) 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s